kendi kendimi ikna yolumsa mantığın tam ortasından geçer. zira zeka tek yönlü olmadığı gibi ölçülebilmesi ve iki cins arasından hangisinin daha zeki olduğunun belirlenmesi de imkansızın kendisidir. erkek analitik düşünmede kadından üstündür, zekası bu yönde gelişmiştir denirse başımın üstüne (mantıklı açıklaması yapılabilir çünkü). onun dışında kıyaslamaya lüzüm yoktur kadın-erkek zekasını.
genel bir yanlış anlaşılmadır ki erkeklerin çoğunluğu buna içten içe inanır. yaşamı dünyaya getiren, hayatı güzel yaşayan, yuvayı kuranlar kadınlardır. buna karşılık zor durumlara direnç gösteren, kriz anında ayakta kalanlar erkeklerdir. kadınların arkadaşlıkları genelde çıkarlar çatışana kadardır ama erkeklerin dostlukları aşklarından bile sağlamdır bazen. milyon tane örnek sayabiliriz ama varacağımız sonuç iki cinsin birbirini tamamladığı olacaktır (ki çok uzun zamandır bilinen bir gerçektir*).
erkeklerin savunduğu bir görüş.kadınların beyninden 150-200 gram erkeklerin beyninin fazla olması en büyük dayanaklarıdır.ama bilmezler ki beyin ağırlığı/toplam vücut ağırlığı geçerlidir bilimde.
zekadan kastımız iq ve bunun uzantısı olarak akışkan zeka diye türkçesini bulduğum fluid intelligence denen yapı ise bu ifade çok tartışma götürür bir iddiadır. ben bile uzmanlar tarafından genel kabul görebilecek bir test hazırlarken belirli bazı bileşenleri çıkarıp ekleyip ortalamada kadınların mı yoksa erkeklerin mi daha başarılı olacağını belirleyebilirim sanırım. çünkü iq testi monolitik bir test değil, zeka dediğimiz şeyibütünüyle ölçebilme çabası içerisinde pek çok yeteneğe dayalı olarak tasarlanan bir test. bu bileşenlerin bazılarında erkeklerin bazılarında kadınların daha başarılı olduğu iddiası daha genel kabul gören bir iddia mesela. esas mesele zeka denen naneyi ölçmek bir yana tanımlayamıyor olmamızda.
iq ile ilgili sevdiğim tanımlardan birisi "iq testlerinin ölçtüğü şey." olarak ifade edilir. doğal olarak a uzmanının tasarladığı iq testi ile b uzmanının tasarladığı iq testi arasında cinsiyete dayalı etkilişimlerin olması çok doğaldır. cinsiyetler arası zeka farklılığının olup olmadığı konusuna girişmeden önce zekanın kendisini incelemek ve çözümlemek daha ilginç bir konu gibi geliyor bana. acaba değişik alanlarda birbirinden bağımsız performans gösteren zeka bileşenleri var mı, varsa bu alanlar nedir, neden ortaya çıkmışlardır, birbirleriyle nasıl etkileşirler, eğer tüm alanlarda genel olarak başarılı olmayı sağlayan genel bir zeka bileşeni varsa bunun kökenleri nedir, genetik midir, geliştirilebilir mi gibi sorular varken iq testinde kadınların mı yoksa erkeklerin mi ortalamada 4-5 puan daha fazla aldıkları sorusu daha önemsiz kalıyor.
bu eşsiz tespitte bulunan erkeklerin zekasının bir göstergesidir. yalnız, erkeklerin neyden daha zeki olması? bir kaplumbağadan, bir ortancadan, bir tutam kekikten? algılayamadım, malum ıq problemi.
edit: gelen sayısız "başlıkta kastedilen erkeklerin kadınlardan daha zeki olmasıdır.nasıl anlamazsın?" şeklindeki aydınlatıcı mesajlara teşekkür ediyorum da bu mesajı gönderenlerin erkek olması zeka tartışmalarına son noktayı koymuştur kanaatimce.
kastedilenin bütün erkeklerin bütün kadınlardan daha zeki olması ise yanlıştır,aptalın da ötesinde erkekler ve dahinin de ötesinde kadınlar mevcuttur.eğer kastedilen bazı erkeklerin bazı kadınlardan daha zeki olması ise o zaman da gereksizdir çünkü bazı erkekler bazı kadınlardan daha zekiyse bazı kadınlar da bazı erkeklerden daha zekidir.kabullenilebilir şekli ise bazılarının diğerlerinden daha zeki olmasıdır.
zekanın vektörel bir kavram olduğu unutularak incelenen düşünce. analitik, algoritmik ve sözel yetenekler erkeklerde daha baskın olduğu bilimsel olarak kanıtlanmış sol yarımküre merkezli iken hayalgücü, holistik düşünce ve şekil bilgisi gibi kavramlar bayanlarda baskın oran sağ yarımküre merkezlidirler.
tarihteki bütün bilmsel bulguların(ki bütün değildir, istisnalar vardır) erkekler tarafından yapılmış olması doğrudur. kaldı ki bu durumda tarih süreci boyunca kodu mu oturtan erkeklerin bayanları ev işlerinde ve getir götürde kullanması neticesinde kadınların bilim ve keşif dünyası ile pek uğraşamamasının etkisi de büyüktür kanımca(çoğu avrupa ülkesinde seçme seçilme hakkı kadınlara 20. yüzyılda verilmiştir).
öte yandan etrafımdaki onlarca "daha zeki" erkeğin de her gün kız peşinde heba olmasını ben daha açıklayabilmiş değilim. zekalarının bu noktada pek bir işe yaradığını da söyleyemem. bakınız ne diyor daha zeki kitleden ünlü bir düşünür:
(bkz: alem kadar malın olacağına fındık kadar amın olsun)
kadınları yeterince tanımamış, gözlemlememiş erkeğin ezik argümanı. onca zekamıza rağmen neden hala onları anlayamıyoruz da onlar bizi şıp diye çözüveriyor? evet bizim ezber zekamız daha gelişmiştir belki*.
kadınların savunduğu önerme.
- hele sor bi niye - niye abi?
"aslansın, kaplansın, pumasın yaparsın" deyip bana nice ev işini yaptıranlar da, "zekisin, dahisin, gözlerin zekadan parlıyor" deyip de nice işi gücü ödevi üzerime yıkan; sözün özü bana istediğini yaptıran hep dişiler olmuştur. lan oğlum yemeyin bu lafları, takılmayın oltaya, "he bacım, sen daha zekisin" deyin dişilere, alet olmayın kirli oyunlara.
- aslansın abi.
- gaz verme, başka ihsan istemez benjamin.
ortalığı karıştırmaya birebir olan önermelerden biridir.
ve bu güç savaşları bu iki farklı cinsiyet varolmayı sürdürdüğü müddetçede bitmeyecek,zaman zaman iyice kızışacaktır.
yaratıcılığın sınırı yok!
belki doğru belki yanlış, neticede erkekler için rahatlatıcı bir genelleme.
politika, sanat, bilim dalında başarılı olan erkekleri bir bir sıralayıp, "haniiee bi kadın göstersene baneaa" diye yılışık bir şekilde sırıtan erkeklerin sayısı azımsanacak gibi değil. bu bin yıllık kahvehane geyiği olsa da, maalesef aklı başında erkeklerden de duyulmuyor değil bu aptalca kıyas...
tok, açın halinden anlamazmış misali, erkeklerin de halinden anlamadığı, doğuştan görevi verilmiş ve yeri gösterilmiş bir varlık olan kadın, nasıl bir napolyon, bir mozart olabilir? eli ayağı tutmayan bir varlığı büyütmeyi, nesiller yetiştirmeyi, fiziksel ezikliği sebebiyle erkeğin gerisinde durmak zorunda bırakılmayı kolay sanan "erkek", elbette kadını daha aptal bulacak aslında. çünkü kadın; sadece çocuk yetiştirdi. baştan aşağı cinsel objeydi ve asla bir ülkeyi yönetmesine izin verilmedi, sanatını icra edecek vakit bulamadı, bulduysa da ciddiye alınmadı, ciddiye alındıysa da sindirildi. okumak istedi, "sen sus otur yerine abini şehre okumaya yollayacağız" dendi, akıllıca bir iki laf etti, "ukala", "dili bir karış" dendi.
bir süre sonra kadın, sağlıklı çocuklar doğurmaktan, onları besleyip büyütmekten, onların derdiyle sabahı edip, sevinçleriyle gülmekten başka da bir şey beklemez oldu hayattan. hala da beklemiyor. kadın bu. elbet anne olmak zorunda. "çocuk da yaparım kariyer de" diye bir şey yok - o, kadınlardan ayda bir haftayı götüren hastalığın ürününün reklamı- çocuk büyütmeyi kolay sanmasın şu erkekler artık... karısı yemeği hazırlamaya iki dakika mutfağa gittiğinde bile zaptedemiyorlar minicik çocuğu.
şunun şurasında bir kadın, erkeklerin arasında fikirlerini açıkça savunabilecek saygınlığa erişeli kaç zaman oldu? ne bekliyorsunuz bu kadınlardan, bir dünya tarihini değiştirmelerini mi?
hiç şüphesiz, kadın fiziksel gücü yüksek olan taraf olsaydı, erkeği mutfağa sokacak, geride bırakacak, kucağına da çocukları dizecek ve "bunlar senin. senden başka kimseleri yok. kendini unutup bunları yaşayacaksın. bana sadık kalacaksın. en önemli varlığın ailen. dışarıya göz atma sakın, zaten zayıfsın, basıverirler tenhada." diyecekti. bu sefer bin yıllık kahvehane geyiği, "kadınlar erkeklerden zeki arkadaş. hani neden hiç erkek ressam, müzisyen, politikacı, bilmem ne başarılısı yok? çünkü kadınlar erkeklerden üstün." olacaktı. kuşkum yok.
küçük bir anekdotla noktalayalım.
genç kız, erkek sayısının, kız sayısından en az beş kat fazla olduğu bir lisede sınıf birincisi olur. çok çalıştığı filan yoktur, kolay kavrıyordur, dersi dinliyordur vs ama kesinlikle ekstra bir çalışma yapmıyordur. sınıf birincisi olduğunu da öğretmenleri söyler, ilgilenmiyordur bile. yine de gururlanır ve kadınların müzmin aptallar olduğunu düşünen babasına giderek “baba, sınıfta 30 erkek, 6 kızız. ve ben sınıf birincisiyim, süper değil mi?.” der. babası da gülümseyerek, “aptal erkeklerin arasındasın da ondan. akıllı erkeklerin arasında koysak hiçbir şey olamazsın” diye cevaplar. kız, o yaşın verdiği duygusallıkla ağlar.
bugün ise, kabullenmiş durumda bir şeyleri.
hulasa; insan, zeki olan karşı cinsinden korkar. kadın, zeki erkekten; erkek, zeki kadından. ömürleri boyunca genelleme yapar dururlar. feministler "kadınlar zeki" der; maçolar "erkekler". rahatlatıcı bir inançtan başka birşey değildir.
"erkeklerin daha zeki olması" önermesi insanın aklına farklı farklı sorular getiriyor.
bu bahsedilen erkekler neye ve kime karşı zekidir? erkeklerin masalardan daha zeki olması? erkeklerin kuşlardan zeki olması? örnekler çoğaltılabilir. ama aslında anlatılmak istenen hangisidir?
önerme ortaya atarken biraz daha dikkatli ve açık ortaya atmak gerek ki düşünülebilir olsun öyle değil mi? evet.
ayrıca...
nietzsche "bu dahil bütün genellemeler yanlıştır." demiştir. o bile bununla aslında bir paradoks yaratmıştır. genelleme yapılabilecek kadar saf ve arı bir ırka sahip değiliz ki...
zeka kavramının belki de yanlış anlaşılıyor olmasından kaynaklanan bir önermedir.
burada anlatılmak istenen ıq seviyesi ise erkeklerin yada kadınların daha zeki olduğunu söylemek aptalca bir genellmeden öteye geçmez.
ancak unutulmamalıdırki zekanın nerde nasıl değerlendirildiği bir insana zeki yada aptal denmesinde büyük rol oynar hatta başroldedir bile denileblir.
babasının okula işe göndermediği, kocasının evinin kadını olacaksın dediği kadınların, kızların aptal olduğunu söyleyemeyiz elbet.
ancak bugün bu örneklerin dışında ailesinin destek olduğu, hertürlü imkana sahip özgür kadınlarımız da var.peki onlar napıyorlar? erkeklerle aynı şartlara sahipken aynı dili konuşuyorken aynı havayı soluyorken yine yeniden hiçbirşeyi değiştirmek için uğraşmadan geçmişten gelen düzeni bozmuyorlar.ilkokulda tüm erkekleri sollayıp sınıf birincisi oluyorlar, liseyi geçip iyi bir üniversiteye giriyorlar sonra da evlenip evlerinin kadını oluyorlar.hem çocuk hem de kariyer yapamam diyorlar.şimdi aptal mı bu kadınlar?hayır değiller hatta belki de birçok erkekten daha zekiler.ancak zekalarını kullanmayıp böyle gelmiş böyle gider dedikleri için erkekler kadınlardan daha zekidir önermesini ancak kocasını başka kadınlara yem etmemek için oynadığı oyunlarda çürütmeye çalışıyorlar.hal böyle olunca da kadınlar erkeklerden daha zekidir değil kadınlar şeytandır damgasını yiyorlar. kimbilir belki de kabullenişlerinin bedelini ödüyorlar.
sayısal zeka, teoride de pratikde de başarı, beyin kütlesi gibi şeyler dikkate alındığında evet doğru olabilir. ama kadınların hassasiyeti, hayatta kalabilme dürtüleri, kendi yaşamlarıyla ilgili hakimiyetleri göz önüne alındığında ise şüphesiz kadının üstünlüğü söz konusudur.
erkek beyninin kadın beyninden daha büyük olduğundan bahsedilir hep. ama beyincik hiç hesaba katılmaz. beyinle beyincik orantılandığında, kadının hassasiyetini ve zekasını erkeklerle karşılaştırmak şüphesiz erkeklerin sınıfta kalmasına sebep olacaktır. zeka bir kenara bırakıldığında, erkeklerle kadınlar arasındaki farkın, anlaşmazlığın sebebi de budur zaten.
zeki olabilirler erkekler, belilrli kıstaslara göre bakıldığında. ama bu zeka bile kadınları anlamaları için yeterli değildir ne yazık ki.
erkekler daha zeki diye bir şey yoktur kanımca. dikkat edilmesi gerekn husus birincilerin en üsttekilerin erkeklerin arasından çıktığı gibi sonuncular da erkekler arasından çıkmaktadır. erkeklerin daha zeki görünmelerinin tek sebebi daha girişken, atik, fırlama durmalarıdır sanırım. yoksa duygusal olarak kadınların ne kadar farkla önde olduğunun altını çizmek lazım. ayrıca erkeklerin böyle uçta olmasının nedeni de genel anlamda erkeklerin uçları sevmelerine yorulabilir. kaldı ki zeka çok göreceli bir kavram yani göreceli yerine ne denebilir bilmiyorum ama kişisel fikrim her şeyin kendine özgü bir zekası olması. yani zeki diye tanımladığımız insanların geneli hatta hepsine yakın kısmı öss de iyi puan alabilen veya uzun bir matematik problemini çat diye çözebilen tipler. halbuki o adamın eline gitarı versen çalmayı 1 yılda öğrenir ama müzik zekası olan bi başkası dış güce ihtiyac duymadan kendi başına hemen bile ogrenebilir. veya av hayatına yatkın bir insan hayatta kalma içgüdüsü, zekası ne derseniz deyin, yalnız başına bir adaya düşse matematik problemlerini çok kısa sürede çözen bir tipe göre zekidir. kızların da prof olduğu alanlar vardır tabiki mesela sorun çözmede kızlar daha etkilidir soru çözmede ise erkekler. ama dünyanın şu an bulunduğu durum gösteriyor ki soru çözmek daha geçerli bir olay haline gelmiş kızların suçu ne. ayrıca beyin ağırlığı vs gibi boş laflara da inanmayın beyin ağırlığının zekayı etkilemediği ispatlanmış bir gerçektir tabi isviçreli bilim adamları yüzde bilmemkaç beyin bilmemnesi semptomu buldu falan laflarını bilemicem ama böyledir yani. nitekim kızlar da erkeklerde aynı beyne sahiptir fakat kainatın onlara verdiği görev/sorumluluk neticesinde bu olay şekillendiği için farklar oluşmaktadır. lakin bu fark zekanın azlığı/çokluğu değil zekayı gösterme/göstermeme şekilni almıştır.