|
|
- siyonist hareketin en büyük emellerinden birisidir. kelime anlamı olarak cumartesi günü ayinlerinde ayine katılanlardan birinin tevrat'tan bölümler okumak üzere çağrılamsıdır. bugün kullanılan anlamı ise israil dışındaki yahudilerin sözde vadedilmiş topraklara dönmesidir. siyonist görüşün temelini oluşturur bu kavram çünkü yahudilerin sözde vadedilmiş topraklara dönmesi dini bir yükümlülüktür.
israil'in çoğu ülkede aliya ajansı bulunur ve aliya ajansı olmayan ülkelerde bu görevi mossad yapar. israil'e dönen yahudilere çok büyük kolaylıklar sağlanır ve sorgusuz sualsiz israil vatandaşlığı verilir.
aliya, sürekli devam eden bir olay olmasına karşın bazen toplu olarak dalgalar halinde de olmuş. işte tarihten toplu aliya örnekleri.
1882-1903: osmanlı imparatorluğu sınırları içindeki 35.000 yahudi filistin topraklarına göç eder.
1904-1914: 40.000 yahudi rusya'dan filistin topraklarına göç eder. bu göç birinci dünya savaşı'nın başlaması ile son bulur.
1919-1923: britanya'nın filistini ele geçirmesi ile doğu avrupa ülkelerinden 40.000 yahudi ingiliz kontrolü altında filistin'e göç eder.
1924-1929: polonya, macaristan ve a.b.d.'den toplam 82.000 yahudi ingiliz mandasındaki filistin topraklarına goç eder.
1929-1939: almanya'da nazi akımının güçlenmesi ile 250.000 yahudi almanya'dan ingiliz mandasındaki filistin'e göç eder.
1933-1948: nazi partisinin iktidara geçmesi ile ingiltere filistin'e göç'ü sınırlar. bunun üzerine almanya'daki 110.000 yahudi kanunsuz olarak (kanunsuz dediğim ingiltere'nin izni dışında, daha öncekiler kanuni olduğundan değil) filistin'e göç eder. bu göç dalkası kanunsuz göç veya ikinci göç diye bilinir. filistin ikinci dünya savaşından sonra bağımsızlığını ilan ettiğinde filistindeki yahudi nüfusunu bu göçle gelenler oluşturur.
1948-1950: doğu avrupa ve arap ülkelerindeki 500.000 yahudi israil topraklarına göç eder. bu göç sırasında yemen'deki bütün yahudi nüfusu (49.000) uçaklarla israile getirilir. aynı şekilde ırak'tan 114.000, iran'dan 30.000 yahdi israil'e getirilir.
1985-1991: 1985 ve 1991 yıllarında iki ayrı operasyonla etiyopya'daki bütün yahudiler israil'e getirilir. 1985'deki musa operasyonunda 6 haftada 8.000, 1991'deki süleyman operasyonunda ise 1 (bir) günde 15.000 yahudi etiypoya'dan israil'e taşınır.
sonraki yıllarda da arjantin, fransa ve a.b.d.'den de orta çapta göç dalgaları israil'e ulaşır.
- (bkz: aliya izzetbegoviç )
(ctrl z, 20.04.2008 02:48 ~ 02:49)
|
